مقالات
در حال خواندن
پمپ و انواع آن
0

پمپ و انواع آن

توسط رضا قهرمانی۲۷ اسفند, ۱۳۹۵

تعریف پمپ

پُمپ یا تُلُمبه وسیله ای مکانیکی برای انتقال مایعات است که با افزایش فشار جریان آن، امکان جابه جایی مایعات را به ارتفاعی بالاتر (با افزایش هد) یا حتی پایین دست (معمولاً حوضچه یا مخزن) فراهم می آورد.

درادامه با مکاسیس  همراه باشید.

به طور کلی پمپ به دستگاهی گفته می شود که انرﮊی مکانیکی را از یک منبع خارجی اخذ و به سیال مایعی که از آن عبور می کند، انتقال می دهد. در نتیجه انرﮊی سیال پس از خروج از این دستگاه (پمپ) افزایش می یابد. از پمپ ها برای انتقال سیال به یک ارتفاع معین و یا جا به جایی آن در یک سیستم لوله کشی و یا هیدرولیک استفاده می نمایند. به عبارت کلی تر از پمپ برای انتقال سیال از یک نقطه به نقطه دیگر استفاده می کنند.

پمپ ها دارای انواع مختلفی هستند که هرکدام دارای کاربرد خاصی می باشند. مهم ترین پمپ هایی که در این واحد استفاده شده اند عبارت اند از:

 ۱. پمپ های سانتریفوﮊ.
۲. پمپ های رفت و برگشتی.
۳. پمپ های چرخ دنده ای.

پمپ های سانتریفوﮊ:
این پمپ ها از نوعی می باشند که انتقال انرﮊی از آنها به سیال به طور دائمی انجام می پذیرد. پمپ های سانتریفوﮊ معمولاً نیروی محرکه خود را از طریق یک الکترو موتور (موتور الکتریکی) دریافت می کنند. انتقال نیروی محرکه از موتور به پمپ از طریق یک محور به نام شَفت منتقل می شود. شفت موتور به وسیله نوعی تجهیزات مکانیکی به نام کوپلینگ به شَفت پمپ متصل شده است. به این ترتیب انتقال نیرو به راحتی از طریق شفت موتور الکتریکی به شفت پمپ منتقل می گردد.

پمپ های سانتریفوﮊ

پمپ های سانتریفوﮊ

پمپ های سانتریفوﮊ دارای یک محفظه هستند که حلزونی شکل است و پوسته یا کِیسینگ نامیده می شود و درون آن یک یا چند چرخ قرار دارند که روی یک محور (شفت) نصب شده اند. هر چرخ مجهز به تعدادی پره می باشد. انتقال انرﮊی به سیال در این قسمت انجام می شود. برای اینکه از محل خروج شفت از کِیسینگ پمپ سیالی خارج نشود و اصطلاحا نشتی به خارج نداشته باشیم از ابزاری به نام مکانیکال سیل استفاده شده است. نکته بسیار مهم در مورد این نوع پمپ ها هواگیری یا پرایم کردن پمپ پیش از روشن کردن آنها می باشد. یعنی پس از لاین آپ نمودن پمپ و اطمینان از ورود سیال به داخل پمپ، باید از خروج کامل هوا یا گاز حبس شده در داخل پمپ نیز اطمینان حاصل نمود. از این نوع پمپ ها در ابعاد و اندازه های مختلف برای مصارف گوناگون ساخته می شوند.

پمپ های رفت و برگشتی:
این نوع پمپ ها وسایلی هستند که انتقال انرﮊی از آنها به سیال به صورت پریودیک و دوره ای می باشد. نیروی محرکه این نوع پمپ ها نیز غالبا توسط موتورهای الکتریکی تامین می گردد. در این نوع پمپ ها حرکت چرخشی میل لنگ تبدیل به حرکت رفت و آمدی پیستونی در یک سیلندر می شود. با عقب رفتن پیستون در سیلندر ایجاد مکش شده و در نتیجه مایع از طریق یک شیر ورودی داخل سیلندر می گردد. با حرکت پیستون به طرف جلو دریچه ورودی بسته و مایع از طریق شیر خروجی به خارج هدایت می گردد. شیرهای ورودی و خروجی یک طرفه بوده و طوری ساخته شده اند که در مراحل رفت و آمد پیستون، از ورود مایع داخل سیلندر به قسمت کم فشار و بالعکس ممانعت شود. اگر به جای پیستون، پلانجری در داخل سیلندر رفت و آمد کند در این حالت به آن پمپ پلانجری می گویند. در ضمن چنانچه پلانجر دیافراگمی را حرکت دهد پمپ از نوع دیافراگمی است. فرق میان پیستون و پلانجر در این است که طول سر پیستون کوتاه تر از مسافتی است که پیستون درون سیلندر طی می نماید، در حالی که طول پلانجر بیشتر از طول مسافت طی شده توسط آن در داخل سیلندر می باشد. از طرفی در پمپ های پیستون از حلقه یا رینگی جهت آب بندی پیستون و سیلندر استفاده شده است که روی بدنه پیستون قرار گرفته و همراه آن حرکت می کند، در حالی که در پمپ های پلانجری این رینگ روی سیلندر قرار دارد و ثابت است. این پمپ ها معمولاً کم ظرفیت هستند ولی فشار خروجی سیال را می توانند تا مقدار زیادی افزایش دهند. بنابراین از این پمپ ها در جاهایی که نیاز به جا به جا کردن سیالی با حجم کم ولی فشار بالا می باشد استفاده می کتتد. در ضمن باید به این نکته نیز توجه داشت که جریان سیال در این پمپ ها به صورت غیر یکنواخت می باشد. نکته بسیار مهم در مورد این پمپ ها آن است که هرگز نباید آنها را در حالی که شیر خروجی پمپ (دیسچارج پمپ) بسته است روشن نمود.

پمپ های رفت و برگشتی

پمپ های رفت و برگشتی

پمپ های چرخ دنده ای:
این پمپ ها نوعی از پمپ های گردشی یا روتاری می باشند. پمپ های چرخ دنده ای از دو قسمت متمایز تشکیل شده اند، یکی قسمت جداره ثابت و دیگری قسمت دوار که شامل یک محور گردان با چرخ دنده می باشد. در پمپ های چرخ دنده ای مقداری مایع بین دنده های چرخ دنده پمپ به اصطلاح به تله می افتد و در اثر چرخیدن چرخ دنده ها این مایع به قسمت خروجی پمپ رانده می شود. این پمپ ها به گونه ای ساخته می شوند که در آنها فاصله میان اجزاء گردنده و جداره ثابت بسیار کم می باشد. کار برد این پمپ ها برای جا به جایی مایع با حجم کم و فشار متوسط می باشد. نکته مهم در مورد این پمپ ها آن است که هرگز نباید آنها را در حالی که شیر خروجی پمپ بسته است روشن نمود؛ چرا که در این حالت، اگر هیچ شیر اطمینانی در مسیر discharge پمپ وجود نداشته باشد، یا خود پمپ از بین می رود و یا اینکه لوله DisCharge می شکند.

پمپ های چرخ دنده ای

پمپ های چرخ دنده ای

یک پمپ در عملیات پمپاژ چه کاری انجام میدهد؟
شکل زیر را ببینیدوبگوئید که چه چیزی پمپ می شود؟اگر پاسخ شما یک مایع است آنگاه جواب شما تا اندازه ای صحیح می باشد.همانگونه که تا به اینجا بیان شد،پمپهاباید یک سیال را که درحالت مایع می باشد پمپ کنند.علاوه بر این هر تجهیز دواری اعم از اینکه آن تجهیز یک پمپ یا یک کمپرسور باشدمی تواند باعث انتقال یک سیال گرددکه این انتقال باعث ایجاد بهره وری وکسب درامد خواهد شد.هرگونه اتلاف در عملیات پمپاژ می تواند به کاهش این درامدمنجر گردد.لذا می توان بیان کرد که قابلیت اطمینان ((Reliability وقابلیت در دسترس بودن تجهیز((Availability پمپها از درجه اهمیت بالایی بر خوردار می باشد.

قابلیت اطمینان یک پمپ عبارتست از مقدار زمانی که یک پمپ در طول یک سال در یک فرایند دارای عملکرد می باشد.مقدار آن نیز بر حسب درصد بیان می شود.

بیشتر کاربران ترجیح میدهند که از قابلیت در دسترس بودن پمپها به جای قابلیت اطمینان استفاده کنند.تعریف قابلیت دردسترس بودن پمپها را می توان بصورت زیر بیان نمود:
حاصل تقسیم مقدار کارکرد پمپ دریک سال بر میزان زمان در دسترس بودن ان درسال تحت عنوان دردسترس بودن پمپ بیان می شود.

میزان قابلیت دسترس پذیری در پمپها بطور معمول بیش از ۹۵درصد می باشد که البته این مقادیر با توجه به نوع پمپ وکاربرد آن تغییر خواهد کرد.
جهت تفهیم چگونگی تاثیر پذیری میزان قابلیت در دسترس بودن اجازه دهید با هم مثال زیر را مرور کنیم:
فرض کنید یک پمپ با سرعت ۳۵۸۰دور بر دقیقه درحال چرخش باشد.بررسی کنید که این پمپ درمدت یکسال چه مقدار چرخش خواهد داشت.(فرض کنید هرسال حدود ۸۷۰۰ ساعت باشد)عددی را که شما بدست اورده اید کاملا گیج کننده است.اینطور نیست؟میلیونها چرخش در طول یکسال.جهت درک بهتر این موضوع فرض کنید که قطر محور ۴ اینچ بوده ودرنتیجه محیطی که در اثر یک چرخش بوجود می اید تقریبا یک فوت میگردد.با این مفرضات بررسی کنید که چند مایل توسط محور پمپ در طول یکسال طی می شود؟(فرض کنید هرمایل به اندازه ۵۲۸۰فوت می باشد)بعنوان اخرین ازمایش بیان کنید که این محور درطول سال چند بار حول زمین خواهد گشت؟کاملا شگفت انگیز است.اینطور نیست؟اگر شما یک پرسنل تعمیرات باشید می توانید درحال حاضر از سرویس وتعمیری که بر روی پمپ انجام میدهید احساس غرور وافتخار کنید –اگر شما یک پرسنل در واحد فنی مهندسی وفرایند هستید باید الزامات مکانیکی تجهیزات را درنظر بگیرید.همچنین باید موارد مهمی را که باعث عدم افزایش قابلیت دسترس پذیری میگردد نیز در نظر گرفته باشید.

می توان پمپ ها را بر اساس نحوه عملکردشان به گونه ای دیگر نیز دسته بندی کرد:
۱ پمپ های سانتریفوژ (جریان شعاعی)
۲ پمپ های محوری
۳ پمپ های نیمه سانتریفوژ (یا با جریان مختلط)

۱ پمپ سانتریفوژ (شعاعی):
عملکرداین پمپ به این صورت است که درآن سیال موازی محور وارد چرخ پمپ شده و عمود برآن از چرخ خارج می گردد. این پمپ ها معمولاً برای ایجاد فشارهای بالا در دبی های کم به کارمی روند. بنابراین اغلب پمپ های سانتریفوژ توانایی خوبی درایجاد فشارهای بالا دارند. پمپ های سانتریفوژ شایع ترین نمونه از پمپ ها هستند.

۲ پمپ های محوری:
سیال موازی محور وارد پمپ می گردد و به طور موازی نسبت به محور ازچرخ خارج می گردد. این پمپ ها برای ایجاد فشارها و دبی های متوسط به کار می روند.

۳ پمپ های نیمه سانتریفوژ (مختلط):
سیال موازی محور وارد چرخ پمپ می گردد و به طور مایل نسبت به محور از چرخ خارج می گردد. این پمپ ها برای ایجاد فشارها و دبی های متوسط به کارمی روند. این پمپ ها نسبت به پمپ های سانتریفوژ توانایی بیشتری در استفاده و به کارگیری دبی های بالا رادارند.

مبانی و کاربرد پمپ های گریز از مرکزcentrifugal pump اصول کار کلیه این پمپ هابراساس استفاده از نیروی “گریز از مرکز” پایه گذاری شده است. هر حجمی که در یک مسیر دایره ای یا منحنی شکل حرکت کند، تحت تأثیر نیروی گریز از مرکز واقع می شود. جهت نیروی مذکور طوری است که همواره تمایل دارد که جسم را ازمحور یا مرکز دوران دور سازد.

◄قسمت های اساسی یک پمپ گریز از مرکز عبارتند از:
۱. الکتروموتور: که شامل قسمت الکتریکی پمپ است.
۲. کوپل یا هم محور سازی:که متصل کننده الکترومتر به شافت (محور) پمپ است.
۳. هوس برینگ: که محل قرار گیری برینگ ها می باشد
۴. مکانیکال سیل: که محل آب بندی پمپ و جدا کننده سیال پمپاژ شده و قسمت مکانیکی پمپ می باشد.
۵. پره های پمپ: که با توجه به نوع کاربرد دارای انواع مختلفی می باشد.

مواد:
پمپ های سانتریفیوژ که معمولا به بازار عرضه می شوند دارای ترکیبات برنزی، تمام برنزی، یا دارای ترکیب آهنی می باشند. در ساختار نیمه برنزی، پروانه خلاف شافت (اگر به کار برده شده باشد) و رینگ های سایشی برنزی خواهد بود و محفظه از چدن است. این مواد ساختمانی برای قسمت های از پمپ می باشد که در تماس با پمپاژ شده می باشد.

کاویتاسیون:
این پدیده یکی از خطرناک ترین حالت هایی است که ممکن است برای یک پمپ به وجود آید. آب یا هر مایع دیگری، در هر درجه حرارتی به ازای فشار معینی تبخیر می شود. هرگاه در حین جریان مایع در داخل چرخ یک پمپ، فشار مایع در نقطه ای از فشار تبخیر مایع در درجه حرارت مربوطه کمتر شود، حباب های بخار یا گازی در فاز مایع به وجود می آیند که به همراه مایع به نقطه ای دیگر با فشار بالاتر حرکت می نمایند. اگر در محل جدید فشار مایع به اندازه کافی زیاد باشد، حباب های بخار در این محل تقطیر شده و در نتیجه ذراتی از مایع از مسیر اصلی خود منحرف شده و با سرعت های فوق العاده زیاد به اطراف و از جمله پره ها برخورد می نمایند. در چنین مکانی بسته به شدت برخورد، سطح پره ها خورده شده و متخلخل می گردد. این پدیده مخرب در پمپ ها را کاویتاسیون می نامند. پدیده کاویتاسیون برای پمپ بسیار خطرناک بوده و ممکن است پس از مدت کوتاهی پره های پمپ را از بین ببرد. بنابراین باید از وجود چنین پدیده ای در پمپ جلو گیری گردد. کاویتاسیون همواره با صداهای منقطع شروع شده و سپس در صورت ادامه کاهش فشار در دهانه ورودی پمپ، بر شدت این صداها افزوده می گردد. صدای کاویتاسیون مخصوص و مشخص بوده و شبیه برخورد گلوله هایی به یک سطح فلزی است. هم زمان با تولید این صدا پمپ نیز به ارتعاش در می آید. در انتها این صداهای منقطع به صداهایی شدید و دائم تبدیل می گردد و در همین حال نیز راندمان پمپ به شدت کاهش می یابد.

در شکل های زیر نیز با انواع پمپ ها میتوانید آشنا شوید.

پمپ PB1

پمپ PB1

پمپ های گریز از مرکز

پمپ های گریز از مرکز

پمپ CPK

پمپ CPK

پمپ های فشار قوی

پمپ های فشار قوی

پمپ HOP

پمپ HOP

پمپ فشار قوی MC200

پمپ فشار قوی MC200

الکترو پمپ شناور تکفاز

الکترو پمپ شناور تکفاز

 پمپ فشارقوی عمودی طبقاتی استیل

پمپ فشارقوی عمودی طبقاتی استیل

پمپ PB2

پمپ PB2

پمپ گل کش

پمپ گل کش

پمپ شناور

پمپ شناور

پمپ PV4

پمپ PV4

پمپ PO2

پمپ PO2

پمپ PB3

پمپ PB3

الکترو پمپ ملخی شناور

الکترو پمپ ملخی شناور

پمپ روغن داغ

پمپ روغن داغ

الکترو پمپ لجن کش شناور

الکترو پمپ لجن کش شناور

الکترو پمپ کف کش شناور

الکترو پمپ کف کش شناور

واکنش شما چیست؟
I like it
0%
interested
0%
Hate it
0%
What
0%
درباره نویسنده
رضا قهرمانی

دانشجوی مهندسی مکانیک

پاسخ بدهید